| Sualti Tüfekleri ve Teknik Özellikleri
Dalıcı dostlarım ;
Daha önce serbest dalış dergisinde yayımlanmış olan bu yazımı ,
yeni başlayan arkadaşlara faydalı olur düşüncesiyle sitemize ekledim.
Burda yazdıklarım benim kişisel fikirlerimdir. Umarım birilerine faydalı olur.
SUALTI TÜFEKLERİ VE TEKNİK ÖZELLİKLERİ
Balık avında kullandığımız tüfekler temel çalışma prensibi olarak ikiye ayrılırlar.
1-Kapalı bir hazne içine sıkıştırılan havanın itme gücü ile çalışan (Havalı) tüfekler.
2-Alüminyum, ağaç ya da karbon bir borunun uç kısmına yerleştirilmiş bir veya birkaç lastiğin çekme gücüyle çalışan (Lastikli) tüfekler.
Çalışma sistemleri ve yapıları gereği farklı kullanım yerleri vardır. Etkili menzilleri ve güçleri birbirlerinden oldukça farklıdır. Havalı tüfekler, genelde kısa mesafeli atışlarda daha etkilidirler ve tercih edilirler. Bunun nedeni tüfeğin kurulu olduğu pozisyon tüfeğin içindeki hava basıncının en yüksek olduğu pozisyondur. Yani tüfeğin en güçlü olduğu pozisyondur. Siz tetiğe bastığınızda ve şiş tüfeği terk etmeğe başladığında hava, tüfek içinde daha geniş bir alana dağılacağından basınç düşmeye başlar. Yani şiş tüfeği terk etmeğe başladığı andan itibaren itici güç azalır. Oysa lastikli tüfeklerde lastikler kuruluyken tüfeğin en güçsüz pozisyonudur. Tetiğe bastığınız andan itibaren lastikler şişi çektikçe tüfek güç kazanır.
Her iki tüfeğinde birbirlerine karşı artıları ve eksileri vardır. Örneğin orta boy bir havalı tüfeği taş altlarına ve dar çatlaklara sokmak oldukça kolayken, en kısa boy lastikli tüfekle bile buralarda av yapmak zor olabilir.
Taş altındaki iri bir levreği lastikli tüfekle yakın mesafeden delemezken, ( lastikli bir tüfeğin etkili olabilmesi için lastiklerin şişi belli bir mesafe çekip hız kazandırması lazım) havalı bir tüfekle aynı mesafeden balığı rahatça alırsınız.
Ya da lastikli tüfekle açık suda iri bir balığı oldukça uzak mesafeden avlayabilirken, havalı bir tüfekle aynı mesafedeki balığı almakta zorlanırsınız.
Bu ve buna benzer özelliklerin yanında her iki tüfeğinde bakım ve kullanım olarak da birbirlerine avantajları ve dezavantajları vardır.
Örneğin lastikli bir tüfeğin bakımı ve olası arızalara karşı müdahalesi oldukça kolayken (yanınızda yedek şiş, lastik ve palamut taşırsanız büyük bir arıza olmadığı sürece yolda kalmazsınız), havalı bir tüfekte olası en basit bir problemde bile işinin ehli bir tamirciye ihtiyacınız olacaktır. Lastikli bir tüfeği en kötü şartlarda bile muhafaza etseniz, yinede ufak bir bakımla yeniden kullanılabilir hale getirebilirken, havalı tüfekleri kumdan ve tozdan dahi çok iyi bir şekilde korumalısınız.
Havalı tüfek almak ve kullanmak istiyorsanız belli başlı birkaç markanın dışına çıkmamaktan başka dikkat etmeniz gereken çok fazla bir şey yoktur. Sadece lastikli tüfeklerdeki farklı lastik kalınlıkları gibi farklı güçlerde atış yapmanızı sağlayan vitesli bir tüfek almanız yararınıza olur.
Her iki tüfek modelinde de yapılacak ava ve av yapılacak meraya uygun tüfeği seçebilmek, yapılacak avın verimliliği açısından önemlidir. Burada en önemli faktörler; tüfeğin boyu, kullanılacak şişlerin özellikleri ve tüfeğin gücünü sağlayan hava basıncı ya da lastiklerin seçimidir. Bu faktörler içinde en etkeni, lastik kalınlığı/boyu ve şiş kalınlığı/boyu seçenekleridir. Bu seçimi yaparken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta ise yapılacak avın olası atış mesafesi ve avlanılacak balıkların türleridir.
Yani levrek ya da kefal gibi kalın pullu ve sıkı etli balıkları yakın mesafeden avlamayı düşünebilirsiniz. Bunun için 20mm’lik kalın lastikler ve bu lastiklerin gücü ile vibrasyon yapmadan atış yapmanıza müsaade edecek ve balığın bir zırh gibi kaplamış olan kalın pullarını delebilecek 6.5mm ya da 7mm’lik standart boyda bir şiş kullanmakta fayda vardır. Eğer uzak mesafeden atışlarla av yapıyorsanız, suda kalınlığından dolayı daha az direnç yaratan 6 ya da 6.25mm kalınlığında şiş kullanmalısınız. Fakat şiş boyunu standarttan biraz daha uzun kullanmalısınız. Şiş boyunu uzun tutmamızın nedeni ise güçlü lastiklerle yapılan atışlardaki vibrasyonu engelleyecek şiş ağırlığını yakalayabilmektir. İdeal şiş ağırlığını aramamızı basit bir örnekle şöyle açıklayabiliriz. Küçük bir taş parçasını bir cama attığımızda cam kırılmazken, aynı hızla daha büyük bir taşı atarsanız camı kolayca kırabilirsiniz.
Hızların aynı olmasına rağmen büyük taşın camı kırmasının sebebi kütlesel ağırlığıdır.
Yine bir örnekte 10cm uzunluğunda bir çubuğu tüm gücümüzle ileriye fırlatırsak, ne kadar düzgün atarsak atalım çubuk bir süre sonra dönmeye başlar. Oysa bu çubuğun boyunu uzatırsak ve yine aynı güçle atarsak daha düzgün gider.(Şişi incelttiğimizde boyunu uzatmamızın sebebi budur.) Bu farklılığın sebebi de cisimlerin kütlesel ağırlıklarının farklılığıdır.
Sağlıklı bir şiş/lastik kombinasyonu yapmanın en basit yolu, içine kum doldurulmuş pet şişelere farklı kombinasyonlarla farklı mesafelerden atışlar yapmaktır.
Tabi her şeyden önce bu kombinasyonu uygulayabileceğiniz bir tüfeğiniz olmalıdır. Uzun yıllar sorunsuzca kullanabileceğiniz bir tüfek seçmek günümüz çeşitliliği içinde oldukça zordur. Lastikli tüfeklerde bu seçimi yaparken dikkat etmeniz gereken en önemli nokta tüfeğin kabza kısmıdır. Almayı düşündüğünüz tüfeğin lastiklerini, şişini ve belki de borusunu zaman içinde ortam şartlarına göre değiştirebilirsiniz. Ancak kabza her zaman en temel elemandır. Bundan dolayı doğru tüfek seçmek doğru kabzayı bulmak demektir. İyi seçilmiş bir kabza size hiç sorunsuz uzun yıllar hizmet eder.
Kabza seçiminde dikkat edilmesi gereken birkaç önemli özellik vardır.
1-Kabzanın elcik kısmının açısı elinizi doğal tutuş açısına yakın olmalıdır.
Doğru açılı kabzayla doğru nişan alırsınız.
2-Eğer tüfeğinizin size uzun yıllar sorunsuzca hizmet etmesini istiyorsanız, kabza kaset sisteminin iç sırt kısmı mutlaka metal ya da çok dayanıklı malzemeden imal edilmiş olmalıdır.
Sırt kısımları sağlam olmayan kabzalarda sırt aşınmaları olacağından zaman içinde kaçırma yapmaları kaçınılmaz olacaktır.
3-Kabza kaset sistemi içindeki şişi tutan yani en fazla yüke maruz kalan parçanın mutlaka kaliteli bir çelikten ve tek parça olması gerekmektedir. Sarı, pirinç gibi ya da sac parçanın bükülerek yapıldığı malzemelerin dayanımı az olduğundan bu malzemelerle yapılan kabzalar daha kolay arıza çıkarabilmektedir ve daha kısa ömürlüdürler.
4-Kabzanın alt kısmında ya da yanda ip tutucu tırnak olmalıdır. Timsah ağzı diye tabir edilen sıkıştırma tutuculardan ipin kurtulması zor olduğundan, tüfekte güç kaybı ve atışta hedeften şaşmalar görülür. Bu ip tutucu tırnakların şişle direk temasları olmamalıdır, yani ip takılan tırnağa ipi gergin olarak taktığınızda şişi etkilememelidir.
5- Tetik mekanizması yüke bindiğinde sertleşme yapmamalıdır. Tetik sanki lastikler kurulu değilmiş gibi rahatça boşalabilmelidir. Aksi halde tetiği boşaltmak için asılmanız gerekirse
atıştaki isabet oranınız kafanın oynamasından dolayı düşer.
Bunların dışında tüfek seçiminde dikkat edilecek bir diğer önemli parçada gövdedir.
Günümüzde tüfek gövdelerinde genelde alüminyum kullanılmakla beraber, karbon, fiber, ahşap gibi çok farklı özellik ve yapılarda malzemelerde kullanılmaktadır.
Bütün bu malzemelerinde birbirlerine göre artıları ve eksileri vardır.
Genelde en çok kullanılan malzeme alüminyumdur. Alüminyumun tercih edilmesinin nedenlerinden birkaçı, hafif olması, ekonomikliği, kolay işlenebilirliği ve diğer malzemelere göre daha az bakım gerektirmesidir. Ancak 100cm ve üzeri tüfeklerde ya da birden fazla lastik kullanılan tüfeklerde alüminyum borularda esnemeler görülebilir. Bu sorunu ortadan kaldırmak için borunun et kalınlığı artırılabilir ama o zaman da yüzerlilik problemi ortaya çıkar. Bu sorunun en mantıklı çözümü karbon ya da ahşap gibi esnekliği daha az olan malzemeler kullanmaktır. Özellikle Karbon malzemelerden yapılan gövdeler hem esnemesinin azlığından hem de malzemenin hafifliğinden dolayı tercih edilir. Karbon boruların da dezavantajları vardır. Malzemenin kırılganlığı ve pahalılığı en önemli sorundur. Eğer karbon gövdenin kırılma riskini satın almak istemiyorsanız alabileceğiniz şey ahşap gövdedir. Hiçbir malzeme mükemmel olmayacağı için ahşap gövdelerinde mükemmel olmalarını bekleyemeyiz.
Ahşap gövdelerin yüzerlikleri ve sudaki dengeleri atış isabeti için mükemmel olmakla beraber
doğru malzemenin ve işleme teknolojisinin kullanılmadığı ahşap gövdelerde dönmeler ve bakım sorunları ortaya çıkar.
Tüfeğin değişkenlik gösteren bir diğer parçası da lastiklerin bağlandığı kafa kısmıdır. Eğer iri balıklar avlamayı düşünüyorsanız ve kullandığınız şişinizin çentik kısmından kırılmasını istemiyorsanız, güldiken ya da sharkfin tabir edilen şişleri kullanmalısınız. Bu şişlerde palamutun oturduğu çentikler yerine, şiş üzerinde çıkıntılar vardır. Palamutlar bu çıkıntılara oturtularak kullanılır. Bundan dolayı da çentikten kırılma riski ortadan kalkmış olur. Bu şişleri kullanabilmeniz için açık kafa bir tüfek almalısınız. Açık kafa tüfeklerde şişi gövde üzerinde tutabilmeniz için ipinizi şişin üzerinden atlatmalı sistem kullanmanız gerekecektir. Bu sistem seri yapılan avlarda biraz kullanışsızdır. Eğer standart palamutlarla standart çentikli şişler kullanmak istiyorsanız, açık kafalı bir tüfek almanıza gerek yoktur. Bu tarz kafalı tüfeklerde tüfeği kurmak daha kolay olduğundan daha seri olabilirsiniz.
Tüfeklerimizin vazgeçilmez bir parçası da makaralardır. Eğer hafızalarınızda üzücü anıların olmasını istemiyorsanız, seçeceğiniz tüfeği mutlaka ve mutlaka makarası ile beraber düşünmelisiniz. Çalışma sistemleri farklıda olsa genelde bütün makaralar aynı işi görürler.
Keyifli ve bol avlı dalışlar.
Cem ÖZBAKIR
__________________
Cem ÖZBAKIR-1970
0533 651 15 45
cem@dalici.com | 
Normal
