| Merhaba Sn. Arıkan,
Serbest Dalış dergisinin Haziran 2004 sayısına konu ile ilgili bir yazı yazmıştım. Buraya aktarıyorum.
Çok uçlu şişler
Pasifik adalarında çok eskiden beri kullanılan ve hala geleneksel avcılığın vazgeçilmez basit silahı, ucu dörde ayrılarak sivriltilmiş ve sabitlenmiş bir bambu kamışından ibarettir. Günümüzde çok uçlu şişler atalarına göre daha çok geliştirilmiş, tahitienlerle mukayese edildiğinde bir kaç dezavantaj yanında bir çok avantaj oluşturmuşlardır.
Çok uçlulardaki klasik sınıflandırma, üç ve beş adet uçla sınırlıdır. Ancak, uçların boy, diziliş ve kelebek yapıları çeşitlilik gösterir. Çok uçlu şişler, belirli şartlarda tahitienlere oranla çok daha iyi iş yaparlar.
* Tahitien şişlerle hedefinizi çok net belirlemeniz gerekir. Özellikle taşaltı veya görüşün az olduğu suda avlanırken, çoğu kez net göremediğimiz için atıştan vazgeçeriz. Bu davranış doğrudur zira isabet etme oranı düşer, avınızı iyi ihtimalle kaçırır kötü ihtimalle de yaralarsınız. Çok uçlular bu gibi durumlarda kararlama atış imkanı verir.
* Avınız üç veya beş noktadan sabitlendiği için vurulduktan sonraki devinimleri daha azdır. Avınızı taşaltında vurmuş iseniz hareketleri kısıtlandığı için diğer balıkların etkilenmeleri daha az olur. Bu kural açık sudaki sürü için de geçerlidir.
* Çok yakın atışlarda balığı delip geçen şiş arkadaki taşlarda zarar görür. Çok uçlularda bu risk daha azdır.
* Diğer yandan dezavantajlar için söylenebilecekler, nispeten ağır olmaları, montaj işleminin çok hassas yapılmasının gerekliliği ve muhafaza etme sorunlarıdır.
Üç uçlular
Standart çok uçlu yapısına göre, uç boyları birbirine eşit ve kelebek yapısı olta iğnelerinde olduğu gibi sabit imal edilirken, son senelerde dizaynları çok geliştirilmiştir. İki yandaki uçlar yirmişer santim, merkez uç yirmibeş santimdir. Kelebekler tahitien şiş kelebeği prensibi ile çalışır ancak daha zarif ve kısa olmaları gerektiği için ikiye katlanmış çelik telden yapılırlar. Uçlar arasındaki mesafe kullanım amacına göre dar veya geniş olarak imalata alınır.
Vidalı olanlar, kaynaklı olanlara göre daha ağırdırlar. Buna karşın hasar gören kafayı değiştirme imkanı sunarlar. Kaynaklı olanlar daha hafif ve hidrodinamiktirler.
Beş uçlular
Galvanizli kırılgan atalarının aksine yeni nesil beş uçlular yüksek kaliteli paslanmaz malzemeden üretilirler. Aynı boyda ve sabit kelebekli uçların birleşim yerinde sert plastikten bir taban yer alır. Şiş balistiğini artı etkilemesinin yanısıra parmakların girebileceği iki delik, havalı tüfeklerde kurma kolaylığı getirir.
Üç uçlulara oranla avı daha iyi sabitler. Uzak atışlara da imkan verdiği için açık su avında sürüyü fazla ürkütmeden daha çok av yapma şansı verir.
Çok uçlu kafaların montaj ve kullanımları
Ana kural, uçuş yolunun sapmasız ve düze yakın olmasını sağlamaktır. Tahitien şişlerde çok daha kolay olan bu ayarlama, çok uçlu şişlerde hassasiyet gerektirir. Kafa kısmı daha ağırdır. Uçlar arasında ilk bakışta gözden kaçan boy ve aralık farkları olabilir. İyi ayarlanmamış kelebekler balistiği bozar. İster vidalı ister kaynaklı olsun her parçanın şiş aksı doğrultusunda olması gerekir.
Şiş boyunun ayarlanması
Çok uçlu şişlerde iyi bir balistik için şiş boyunun nerede ise tüfek boyu kadar olması gerekir. Üç santimlik bir fazlalıktan sonra çok uçlu kafa yer alır. Kaynaklı sabit şişler vidalı olanlara göre daha hafiftirler ancak boy sorunu yaşanır. Bu tip kafalar kullanacaksanız, tüfek gövdesini istenen boya indirmeniz gerekiyor. 75 cm bir tüfek için 90 cm gövdeyi gerekli yerden keserek kısaltın. Aynı şekilde 90 cm tüfek için 100 cm gövde kullanın. Gövdeyi kestikten sonra hava su geçirmezliği veya yüzerliği sağlamak için varsa orijinal tapası veya poliüretan köpük kullanın.
Vidalı şişlerde bu sorun daha ucuz halledilir. Şiş boyunu tüfeğinize göre ayarladıktan sonra diş payı bırakarak kesin. Aynı çapta pafta ile diş açtıktan sonra kafayı şişe vidalayın. Bu işlemi yaparken bir kaç damla somun sabitleyici kullanırsanız istenmeyen açılmaları önlersiniz.
Beş uçlu şişler açık suda üstten ve uzak atışlara da imkan verir. 90 cm tüfek için beş uçlu şiş, 21 cm uzunluk ve 20 mm kalınlıkta güçlü lastik, iyi bir takım oluşturur. Şiş kafasına diş açarken dikkatli olmanız gerekiyor. Gözle görülemeyen sapmalar uçuş yolunda büyük farklar yaratır.
Gelelim kullanım alanlarına
Büyük avlarda tahitien şişlerin gerekliliği tartışılmaz. Çok uçluların verimli olduğu boylar 400 gram ile 2-3 kilogram arasında yer alır. Levrek, kefal, eşkina, karagöz ve özellikle de kikla avında iyi iş görürler. Müren ve mığrı oldukça küçük bir beyine sahiptirler. Tahitien bir şiş ile bu noktaya isabet edip avı söndürmeniz için ustalığın yanında şans da gerekir. Vurulduktan sonra zaptedilmesi zor ve tehlikeli olan müren için çok uçlu şiş kullanmak beyine isabet şansını arttırır. Bu avantajları, kaçırılan bir balığın bile sıralamada önem taşıdığı yarışmalarda yoğunlukla kullanılmalarına neden olmuştur.
Sonuç olarak yukarıda da bahsettiğim gibi bulanık suda, balığa sırtından isabet ettirmenin zor olduğu kule tekniğinde ve karanlık taşaltında tahitien şişle atıştan vazgeçeceğiniz yahut başarısız olacağınız pozisyonlarda çok uçlu şişlerle sonuç alırsınız. Bu arada sözkonusu olanın, küçük ve orta boy avlar olduğunu unutmayalım.
Hepinize keyifli dalışlar dilerim
12,05,2004
__________________
Jak Boeno
1955
İstanbul | 
Normal
